Ο Edvard Munch και το παράλογο στην τέχνη…


Τις προάλλες είχα πάει να δω στην Ταινιοθήκη την ταινία-αφιέρωμα στο ζωγράφο Έντβαρντ Μουνκ – τώρα δεν παίζεται πια.
Η ταινία – ένα κόψε ράψε από τηλεοπτική σειρά-αφιέρωμα-γινόταν κουραστική με τις συνεχείς επαναλήψεις και αδικούσε το θέμα, και τις πρωτότυπες ιδέες του σκηνοθέτη.

Αλλά παρόλα αυτά μπορούσες να ρουφήξεις ένα σωρό πληροφορίες, για αυτή την εκπληκτική εποχή των αρχών του 20ου αιώνα. Οι νέες πολιτικές ιδέες και τα νέα καλλιτεχνικά ρεύματα αλλητροφοδοτούσαν το ένα το άλλο, και γεννούσαν νέα αιτήματα για τον ελεύθερο αυτοπροσδιορισμό.
Ο Έντβαρντ μεγαλωμένος σε ένα θρησκόληπτο πουριτανικό περιβάλλον, στην Χριστιανία της Νορβηγίας, καταδιωκόμενος από τα φαντάσματα των νεκρών αδερφών του και της μητέρας του, που πεθάναν από την ίδια αρρώστια, από την οποία βασανιζόταν και ο ίδιος μια ζωή, τη φυματίωση, άτυχος στον έρωτα, εξορκίζει τις εμμονές του και τους εφιάλτες του πάνω στον καμβά. Πριν ο Φρόιντ βάλει στην καθημερινή ορολογία το υποσυνείδητο, ο Έντβαρτ κάνει ψυχοθεραπεία χαράσσοντας και ματώνοντας τους πίνακες του, προσπαθώντας να τους ζωντανέψει, όπως ζωντανή έμεινε μέσα του η ανάμνηση της ετοιμοθάνατης αδερφής του.

Άρρωστο Παιδί-Έντβαρτ Μουνκ

Το θηλυκό είναι συχνά το επίκεντρο των προβληματισμών του – ορατό ή αόρατο. Η Μαντόνα του, πόρνη και αγία μαζί, ζωντανή και ταυτόχρονα με το χρώμα του θανάτου, περικυκλωμένη από άγιο φως ακριβώς τη στιγμή της σύλληψης. Στους πίνακες του συχνά επαναφέρεται στο θέμα του αντρός, που προβληματίζεται από κάποιον ακυρωμένο έρωτα, ή παρουσιάζει τους εραστές στο φιλί, σε φάση συγχώνευσης, μια επικίνδυνη διαδικασία, όπου ο καθένας κινδυνεύει να χάσει τα όρια του ευατού του. Στην εικόνα του βαμπίρ, μια διαβολική γυναίκα, ρουφάει την ενέργεια ενός άντρα. Για τον Έντβαρτ η καινούρια εποχή της σεξουαλικής απελεύθερωσης που ξεκινούσε, οι γυναίκες που διεκδικούσαν τα ίδια δικαιώματα επιλογής συντρόφου με τους άντρες, ήταν μια ανακούφιση από τη θρησκοληψία, μέσα στην οποία ανατράφηκε, αλλά ταυτόχρονα του προκαλούσε τεράστιο άγχος.

Μαντόνα - Έντβαρτ Μουνκ

Παρέα με τους μηδενιστές αναρχικούς στις καφετέριες της Χριστιανίας, αντιδρά στην αρχή της ζωής του στην αυταρχικότητα του πατέρα του. Είναι οι λεγόμενοι Μποέμ. Οι καινούριες ιδέες της εποχής αποζητούν απελεύθερωση του σώματος και των αισθήσεων από τη φυλακή, που επέβαλλε ο πουριτανισμός. Τα πρώτα έργα του Μουνκ δεν θα γίνουν κατανοητά από τη συντηρητική κοινωνία της Χριστιανίας. Θα κάνει υπαναχωρήσεις σε ένα πιο συμβατικό τρόπο απεικόνισης. Μαζί με αυτό και ένας προδωμένος έρωτας για μια παντρεμένη γυναίκα θα τον επηρεάσει πολύ. Θα αναγκαστεί να φύγει για τη Γαλλία, όπου γίνεται πιο αποδεκτός ανάμεσα στους ιμπρεσσιονιστές, και οι προβληματισμοί του κατανοητοί. Ο καλλιτέχνης για τον Μουνκ, δεν πρέπει απλά να φτιάχνει τέχνη για την τέχνη, όπως οι νατουραλιστές, που επικρατούσαν τότε, αλλά να προσπαθεί να απεικονίζει την πραγματικότητα, όπως του φαίνεται εκείνη τη στιγμή. Οι πίνακες πρέπει να είναι «ζωντανοί» και να φέρνουν στο μυαλό το συναίσθημα. Όλα αυτά για την τότε κοινωνία ακουγόντουσαν αιρετικά και οι πίνακες του θεωρήθηκαν προσβολή για το δημόσιο αίσθημα.

Από τη Γαλλία στη Γερμανία, όπου προσκλήθηκε για μια δημόσια έκθεση των έργων του. Η έκθεση από τους φιλομοναρχικούς κύκλους του Κάιζερ, θεωρήθηκε ριζοσπαστικών αντιλήψεων και «αντιγερμανική». Η ξενόφερτη τάση του ιμπρεσσιονισμού θεωρείτο ήδη πολύ «γαλλική» για τους Γερμανούς, και άρα επικίνδυνη.
Η έκθεση ακυρώθηκε. Στη Γερμανία ο Μουνκ μπήκε στον κύκλο του εξόριστου Σουηδού φιλοσόφου Στρίντμπεργκ. Η ταινία αποδίδει το κλίμα ως εξής: ελεύθερος έρωτας, αλκοόλ, τσιγάρο, και ολονύκτιες φιλοσοφικές συζητήσεις. Ο Έντβαρτ ζωγραφίζει τώρα πια ακόμα πιο συμβολικά.

Τα τρία στάδια της γυναίκας-Έντβαρντ Μουνκ

Ο θάνατος του πατέρα του, και η συνεπακόλουθη αδυναμία συμφιλίωσης μαζί του, τον κάνει να αναθεωρήσει πολλές από τις απόψεις των νιχιλιστών φίλων του. Το άγχος του θανάτου και η αρρώστια του είναι οι μόνιμοι σύντροφοι του. Τον αδερφό του τον συμβουλεύει να μην παντρευτεί, καθώς «από τη μητέρα μας κληρονομήσαμε αδύνατη κράση, και από τον πατέρα μας εύθραυστα νεύρα». Πράγματι ο αδερφός του λίγο καιρό μετά από το γάμο του αυτοκτονεί. Η κατάσταση του Μουνκ δεν είναι καλύτερη. Νοσηλεύεται σε ψυχιατρική κλινική κυριεμένος από άγχος και εμμονές.

Το έργο του αρχίζει να γίνεται πιο αποδεκτό. Τα τελευταία του χρόνια εγκατάσταθηκε στο Όσλο. Άρχισε να πειραματίζεται με καινούριες τεχνικές, όπως την χαρακτική, την οποία τροποποίησε με το δικό του τρόπο, ώστε να αποδίδει περισσότερα χρώματα.

Όταν το ’40 οι Ναζί καταλαμβάνουν τη Νορβηγία, το έργο του Μουνκ χαρακτηρίζεται «εκφυλισμένη τέχνη». Ο Έντβαρντ ζει με το φόβο της κατάσχεσης των έργων του. Πεθαίνει το 1944. Για τον Μουνκ η Γερμανία ήταν δεύτερη πατρίδα του, και η κατάσταση είναι πολύ τραυματική, για αυτόν.

Πολύ λίγοι οι άνθρωποι, που αναπνέουν μια ολόκληρη εποχή και την εκφράζουν στη ζωή και στο έργο τους. Και o Έντβαρντ ήταν από τους πρώτους, που ξεγύμνωσαν έτσι ακραία τον ευατό τους, για να ξορκίσουν τους εφιάλτες και τα βιώματα τους. Μια καινούρια εποχή είχε ξεκινήσει…

Μικρούλης σύνδεσμος: http://wp.me/p1lzKi-I

Advertisements
Περί

Ατημέλητος πίνακας του Ντα Βίντσι από το 1508

Tagged with: , , , ,
Αναρτήθηκε στις Τέχνη
One comment on “Ο Edvard Munch και το παράλογο στην τέχνη…
  1. Ο/Η loophole λέει:

    Φοβερός ο Μουνχ, αλλά δεν κατάφερα να πάω στην έκθεση 😦

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Μαζί με 5.767 ακόμα followers

Αστεράτα
Συννεφάκι
blogging David Graeber greek revolution spanish revolution ΑΤΕ Αδογμάτιστα Κωλόπαιδα Ιαπωνία Καμίνης Καυγάδες Λαπαβίτσας ΜΜΕ Μαρξ Μουσική Ντε Σαντ Νόαμ Τσόμσκυ Οικογένεια ΠΑΣΟΚ Ροκ ΣΥΡΙΖΑ Τέχνη Τσίπρας Φουκουσίμα άμεση δημοκρατία άστεγοι αγανακτισμένοι αθεΐα αλληλεγγύη ανεργία ανισότητα ανταγωνισμός απάτη αστυνομική βία ατομισμός αυτοοργάνωση βιβλίο δημοκρατία διάλογος ενσυναίσθηση επανάσταση επιστήμη ευρώ ευρώπη θέατρο θρησκεία ιδεολογία καπιταλισμός κοινωνικό κράτος κοινωνικός δαρβινισμός κρίση λογική μαζί τα φάγαμε μαθηματικά μετανάστες μεταναστευτικό πρόβλημα μνημόνιο ναζισμός νεοφιλελευθερισμός οικονομία παιδικό βιβλίο πειράματα ψυχολογίας πολιτική πολιτικοί πριμιτιβισμός πρώτες κοινωνίες πυρηνικό ατύχημα ρατσισμός σοπενχάουερ σύνταγμα ταινία τεχνολογία φασισμός φεμινισμός φιλελευθερισμός φωτογραφία χίπστερ
Αρχείο
Αρέσει σε %d bloggers: