Κοινωνικός δαρβινισμός και άλλα θηρία (1)….


Ένας τοίχος πάνω στον οποίο πέφτεις κάθε φορά, που αποτολμάς να κάνεις συζήτηση για μια ιδανική κοινωνία, είναι το : μα είναι στη φύση του ανθρώπου ο ανταγωνισμός!

Θα προσπαθήσω με το παρόν, να ξεπεράσω το ανακάτεμα, που μου προκαλεί αυτή η άνευ εξέτασης παραδοχή, και να την αναλύσω, με σκοπό φυσικά να την αποδομήσω.

Συνήθως ακούς τα εξής:
– Ο ανταγωνισμός είναι στη φύση του ανθρώπου. Υπάρχει παντού στη φύση. Το δίκιο είναι του ισχυρού. Και εσύ και εγώ ζηλεύουμε, όταν ο άλλος έχει καλύτερο αμάξι, δουλειά, γκόμενα κλπ.

– Ο ανταγωνισμός προωθεί τις εξελίξεις. Δεν μπορούμε να γυρίσουμε στην εποχή των σπηλαίων. Ο ανταγωνισμός μας πάει μπροστά.

Για το πρώτο σκέλος : αρκεί η λέξη «φύση» για να καταλάβουμε το ιδεαλιστικό του επιχειρήματος. Υπάρχει η «φύση» που τα έχει κανονίσει έτσι τα πράγματα. Ποιος είσαι εσύ, που θα μας τα πεις αλλιώτικα; – Σε αυτό το σημείο συνήθως βαράω το κεφάλι μου στον τοίχο, και είναι ήδη πολύ νωρίς.
Σε άλλη εποχή ο ίδιος άνθρωπος, θα έλεγε έτσι τα κανόνισε ο Θεός. Σήμερα λέει φύση, και το παίζει και προοδευτικός, φιλελεύθερος, πώς δεν τον πιάνει κανένας κορόιδο κλπ.

Νιώθω την ανάγκη να ορίσω τί είναι φύση, και αν είναι κακό να πηγαίνουμε ενάντια σε αυτή. Συνήθως αποκαλούμε φύση το σύνολο της ζωής και του μη ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Μάλιστα θεωρούμε φυσικό, ότι είναι εκτός της ανθρώπινης παρέμβασης. Ανήκει ο άνθρωπος στη φύση; Από την αρχή της ένταξης του ανθρώπου σε μια κοινωνία, ο άνθρωπος έχει απομακρυνθεί από τους φυσικούς κανόνες, και δρα και αναπτύσσεται μέσω των κοινωνικών. Αλλά η διάκριση μεταξύ των δύο, γίνεται τόσο θολή όταν δεις, για παράδειγμα, ζώα που ζουν σε κοινωνικό περιβάλλον, όπως μυρμήγκια, μέλισσες, γορίλες, πίθηκοι, δελφίνια. Μάλιστα στα ανθρωποειδή ήδη ξεφεύγουμε από τους ενστικτώδεις τρόπους συμπεριφοράς, και βλέπουμε ψήγματα «πολιτισμού», με την έννοια ότι κάποιοι κανόνες πχ χρησιμοποιήσεως εργαλείων μεταφέρονται εντός μιας συγκεκριμένης ομάδας, μέσω μιας εσωτερικής «παράδοσης», που δεν την έχει άλλη ομάδα.

Η κάθε κοινωνία ζώων διέπεται από τους δικούς της κανόνες. Πχ στους γορίλες υπάρχει μια πατριαρχική οργάνωση, ο ισχυρός αρσενικός και το χαρέμι του. Στους χιμπατζήδες μπονόμπο από την άλλη, υπάρχει μια μητριαρχική οργάνωση. Οι θηλυκές οργανώνονται σε ένα κοπάδι, και ζουν μακριά από τα μοναχικά αρσενικά, τα οποία αφήνουν να πλησιάσουν μόνο στην περίοδο ζευγαρώματος. Το ίδιο κάνουν και τα δελφίνια.

Επομένως η φύση είναι σαφώς πιο περίπλοκη, από το ντετερμινιστικό «το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό». Πολλές φορές οι «αδύναμοι» μαζεύονται σε μεγάλα κοπάδια, για να αντιμετωπίσουν τις επιθέσεις των «δυνατών», για παράδειγμα.

Και αν ήδη στη φύση έχουμε ποικίλες κοινωνικές δομές, στην ανθρώπινη κοινωνία, που είναι ιστορικά συνεχώς εξελισσόμενη γιατί επιμένουμε ότι ένα μοντέλο (του ανταγωνισμού) είναι το «φυσικό»; Τη στιγμή μάλιστα, που πολλά αρχαιολογικά δεδομένα συνηγορούν ότι η ανθρωπότητα ξεκίνησε με ένα μητριαρχικό κοινωνιστικό μοντέλο;

Μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι ο ανταγωνισμός και όχι η αλληλεγγύη, ήταν η δύναμη πίσω από τη δημιουργία των πρώτων κοινωνιών; Απλά φανταστείτε, σε ποιο στάδιο θα βρισκόμασταν αν δεν φροντίζαμε τους «αδύναμους», τους γέρους και τα παιδιά. Ή αν οι μικρές ομάδες ανθρώπων ανταγωνίζονταν αέναα η μια την άλλη, χωρίς να συνενωθούν ποτέ. Ο πολιτισμός δεν θα ξεκινούσε ποτέ.

Επομένως: η συνεργασία και αλληλεγγύη είναι το ίδιο «φυσική» για τον άνθρωπο, γιατί είναι πρωτίστως κοινωνικό ον.
Έπεται συνέχεια.

Μικρούλης σύνδεσμος: http://wp.me/p1lzKi-ae

Advertisements
Περί

Ατημέλητος πίνακας του Ντα Βίντσι από το 1508

Tagged with: , , ,
Αναρτήθηκε στις Αχτένιστα, Επιστήμη-Λογική, Προβληματισμοί
13 comments on “Κοινωνικός δαρβινισμός και άλλα θηρία (1)….
  1. Ο/Η Dvořák λέει:

    Πολύ καλό άρθρο. Δεν ξέρω αν θα αναφερθείς σε αυτό στο δεύτερο μέρος, στο δίλημμα του φυλακισμένου http://en.wikipedia.org/wiki/Prisoner's_dilemma, ένα νοητικό πείραμα της θεωρίας παιγνίων το οποίο εξετάζει αυτό ακριβώς, τον ανταγωνισμό vs συνεργασία.
    Την τακτική του winer takes all την ζούμε καθημερινά,και βλέπουμε που έχει οδηγήσει τον κόσμο σε παγκόσμιο επίπεδο.

    • Ο/Η yotta (@_yotta) λέει:

      ναι, αυτό ήθελα να σημειώσω και εγώ. Δεν είναι στη φύση μας να ανταγωνιζόμαστε αλλά να συνεργαζόμαστε αναλόγως των συνθηκών. Στο παιχνίδι του φυλακισμένου συγκεκριμένα όταν αυτό παιχτεί μία φορά τότε οι πάιχτες ανταγωνίζονται αλλά όταν παιχτεί επανειλημμένα τότε συνεργάζονται. Δείτε ένα ριβιού εδώ http://www.life.umd.edu/faculty/wilkinson/BIOL608W/Lee2008NatNeuro.pdf
      επίσης.. μία είναι η λύση! Οξυτικίνη! 🙂

  2. Ο/Η Πεχλιβάνης λέει:

    Γειά σου αχτένιστη 🙂

    Γράφεις:

    […]γιατί επιμένουμε ότι ένα μοντέλο (του ανταγωνισμού) είναι το “φυσικό”; Τη στιγμή μάλιστα, που πολλά αρχαιολογικά δεδομένα συνηγορούν ότι η ανθρωπότητα ξεκίνησε με ένα μητριαρχικό κοινωνιστικό μοντέλο;

    Δεν καταλαβαίνω πώς το γεγονός ότι μία κοινωνία είναι μητριαρχική, της «απαγορεύει» να είναι ανταγωνιστική.

    Επίσης αν πάρεις παραδείγματα από το ζωικό βασίλειο, υπάρχουν ομάδες οι οποίες λειτουργούν με αλληλεγγύη, αλλά υπάρχει ανταγωνισμός (συχνά σκληρότατος) μεταξύ διαφορετικών ομάδων. Και δεν εννοώ μεταξύ διαφορετικών ειδών, αλλά διαφορετικές ομάδες στο ίδιο είδος.

    Έμμεσα με αυτό σχετίζεται το Dunbar’s number το οποίο με δύο λόγια λέει ουσιαστικά ότι κάθε άνθρωπος μπορεί να έχει κοινωνικές σχέσεις με 150 κατά μέσο όρο ανθρώπους.

    Εξελικτικά έχουν νόημα κα η αλληλεγγύη και ο ανταγωνισμός. Το θέμα είναι να ξεπεράσουμε την εξελικτική μας καταγωγή.

    Καλημέρες.

    • Ο/Η lascapigliata λέει:

      Μα συμφωνώ. Απλά ακόμα και μια μικρή ομάδα, που ανταγωνίζεται άλλες, εντός της πρέπει να συγκροτείται με βάση την αλληλεγγύη, αλλιώς θα διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη. Επομένως κανένας δεν μπορεί να πει ότι ο ανταγωνισμός είναι ο φυσικός και η συνεργασία η αφύσικη, σε ομάδες κοινωνικών ζώων, όπως ο άνθρωπος.

      Είναι η κυψέλη αφύσικη πχ;

      Περισσότερα θα πω στο επόμενο, για το πως η επέκταση της ενσυναίσθησης επέτρεψε τη δημιουργία, μεγαλύτερων ομάδων ατόμων και των σημερινών κοινωνιών. Γιατί αν πάρουμε τον αριθμό, που δίνεις δεσμευτικά, τότε είναι μυστήριο το πώς δημιουργήθηκαν οι πρώτες πόλεις, και τα σημερινά έθνη-κράτη.

  3. Ο/Η chioschristina λέει:

    Eιναι τόσο απλά τα πράγματα: ΔΙΑΛΟΓΟΣ και ΣΕΒΑΣΜΟΣ

  4. Ο/Η lascapigliata λέει:

    @Dvorak @Yotta @Pexlivanis

    Ευχαριστώ για το επιστημονικό input είστε πολύ καλοί 😀

  5. Ο/Η chioschristina λέει:

    Ε οχι !!!! Δεν θα κουραστώ τόσο για να δώσω μασημένη τροφή σ’αυτους που που αρνουνται να «»»»σκεφτούν»»»»»

  6. Ο/Η chioschristina λέει:

    Επισης κάτι θα εχει πάρι το αυτί τους για την γνωστή ρήση:Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες .Βολταίρος…

  7. Ο/Η marxfactor λέει:

    εγω αγαπητοι θα το πάω λιγο παραπέρα, ο ανταγωνισμός ειναι μια καθυστερημένη και πρωτογονη σχεδόν ενστικτώδικη κατάσταση στην οποία το ατομο η η ομάδα θεωρεί ότι μονον αυτο η αυτοί πρέπει να επιβιώσουν ενω μπορεί να υπάρχει λύση να επιβιώσουν όλοι….στην εξω-ανθρώπινη φύση ,οπου παρατηρείται δεν αφορά θεματα επιβίωσης αλλά συνήθως θεματα κυριαρχίας στην αναπαραγωγή αρα δεν εχει σχέση με το κακομασημένο κοινωνικό δαρβινισμό της μεταφοράς του δηθεν «φυσικου» ανταγωνισμου στην αμετροεπεια και απληστία των εταιρειων στις μερες μας….οσο δυνατό κι αν ειναι ενα λιοντάρι δεν μπορεί να φάει ολες τις αντιλόπες ουτε και να μαζέψει τα πτωματά τους να τα βάλει σε μια τράπεζα αποθηκη και να μη φάει κανένα αλλο ζώο της αγέλης…αυτό που συμβαίνει ειναι οτι το δυνατότερο η ευφυεστερο ζώο ισως φάει πρωτο ισως φαει το καλύτερο κομμάτι και μετα αφου χορτάσει φευγει και τρώνε και τα αλλα….σε περιπτωση αγέλης συμβαίνει το ιδιο ….μερικές αντιλόπες χορταινουν μια μετρια αγέλη…και δεν χρειάζεται να σκοτώσουν ολες τις αντιλόπες….ετσι αλλη μια αγέλη μπορεί να επιτεθεί και να τραφεί απο την ιδια ομάδα…αυτή ειναι η φύση…και τα αλλά που λενε περι φυσικής κατάστασης του ανταγωνισμού ειναι προφασεις εν αμαρτιαις….

    • Ο/Η lascapigliata λέει:

      Πολύ σωστά. Όλες οι τάσεις ενυπάρχουν μέσα μας. Η τάση για απληστία, είναι μια διεστραμμένη τάση για επιβίωση αν θες. Μόνο που το κοινωνικό πλαίσιο, την εξυψώνει, τη μεγενθύνει και την «ηθικοποιεί».

  8. […] και παλαιότερα (Κοινωνικός δαρβινισμός και άλλα θηρία 1,2,3).  Είναι αλήθεια ότι ο καπιταλισμός επιτάχυνε […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Μαζί με 5.767 ακόμα followers

Αστεράτα
Συννεφάκι
blogging David Graeber greek revolution spanish revolution ΑΤΕ Αδογμάτιστα Κωλόπαιδα Ιαπωνία Καμίνης Καυγάδες Λαπαβίτσας ΜΜΕ Μαρξ Μουσική Ντε Σαντ Νόαμ Τσόμσκυ Οικογένεια ΠΑΣΟΚ Ροκ ΣΥΡΙΖΑ Τέχνη Τσίπρας Φουκουσίμα άμεση δημοκρατία άστεγοι αγανακτισμένοι αθεΐα αλληλεγγύη ανεργία ανισότητα ανταγωνισμός απάτη αστυνομική βία ατομισμός αυτοοργάνωση βιβλίο δημοκρατία διάλογος ενσυναίσθηση επανάσταση επιστήμη ευρώ ευρώπη θέατρο θρησκεία ιδεολογία καπιταλισμός κοινωνικό κράτος κοινωνικός δαρβινισμός κρίση λογική μαζί τα φάγαμε μαθηματικά μετανάστες μεταναστευτικό πρόβλημα μνημόνιο ναζισμός νεοφιλελευθερισμός οικονομία παιδικό βιβλίο πειράματα ψυχολογίας πολιτική πολιτικοί πριμιτιβισμός πρώτες κοινωνίες πυρηνικό ατύχημα ρατσισμός σοπενχάουερ σύνταγμα ταινία τεχνολογία φασισμός φεμινισμός φιλελευθερισμός φωτογραφία χίπστερ
  • RT @e_pe_me_ri: Not quite from - more like cousins - but definitely related! twitter.com/spyrosth/statu… 1 hour ago
  • RT @chrisfas61: Σε όλες τις επιθέσεις ανεξαιρέτως επιβεβαιώνεται η σύνδεση Λοβέρδου - φασισμού. Εκεί το πρόβλημα, εκεί και η λύση του. http… 2 hours ago
  • RT @VasilisXtM: Κανει φρικιαστικη ζεστη, οι μποτες σταλινισμου τρανταζουν το εδαφος, ο μικρος Ισκαρ χωνεται στο περιπτερο και αγοραζει τα Ν… 3 hours ago
  • RT @n_giditsi: Έρχεται ένας με την γυναίκα του στην δουλειά, συνέχεια της λέει "σκάσε εσύ" όταν μιλάει και θέλω να του πω ΣΚΑΣΕ ΕΣΥ ΗΛΙΘΙΕ… 5 hours ago
  • RT @archillect: https://t.co/8SLinBJJka 6 hours ago
Αρχείο
Αρέσει σε %d bloggers: