Κοινωνικός δαρβινισμός και άλλα θηρία…(3)


Σε συνέχεια των προηγούμενων ποστ, αποδομούμε την έννοια του ανταγωνισμού, σαν βασική λειτουργική αρχή της κοινωνίας μας.

Είπαμε ήδη ότι ο ανταγωνισμός δεν είναι περισσότερο ή λιγότερο φυσικός από την αλληλεγγύη. Επίσης είπαμε, ότι οι ενσυναισθητικοί δεσμοί, και αντίστοιχα οι λόγοι, προς τα οποία αισθανόμαστε ανταγωνισμό και φόβο μεταλλάσσονται ιστορικά και κοινωνικά.

Χονδρικά μπορούμε να πούμε ότι ο ανταγωνισμός, και ο φόβος αντιστοιχούν σε κατώτερα ένστικτα του ανθρώπου. Σε ένα πείραμα («behavioral sink» –Calhoun 1962) είχαν τοποθετήσει πολλά ποντίκια σε έναν κλειστό χώρο.

Όσο μειωνόταν o διαθέσιμος χώρος, τόσο αυξανόταν η επιθετικότητα, καθώς τα ποντίκια, έπρεπε να ανταγωνιστούν για λιγότερους διαθέσιμους πόρους.

Σας θυμίζει κάτι;

Όσο παγκοσμιοποιείται η οικονομία, βρισκόμαστε σε μια κατάσταση, όπου πρέπει να διαχειριστούμε τους πεπερασμένους γήινους πόρους, με τον πιο αποδοτικό τρόπο. Και εμείς τί κάνουμε αντίστοιχα; Σε ένα όργιο ανταγωνισμού και υπερκατανάλωσης, τους σπαταλάμε.

Θεωρούμε τον πόλεμο πηγή κερδοφορίας.  Καταστρέφουμε το οικοσύστημα το οποίο μας συντηρεί. Πολεμάμε μεταξύ μας για το πετρέλαιο, τη γη, την εξουσία. Και αυτό θεωρείται «λογικό» και «φυσικό».

Συνήθως όσοι μιλάνε για τα καλά του ανταγωνισμού, έχουν στο μυαλό τους δυο εταιρίες, οι οποίες στο πλαίσιο ευγενούς άμιλλας, ανταγωνίζονται και βγάζουν τα καλύτερα προϊόντα. Μακράν από την πραγματικότητα βέβαια: η εμπειρία μας δείχνει ότι κερδίζει όποιος καταπατήσει πιο πολλούς εργατικούς και οικολογικούς νόμους, ή μασήσει κρατικό χρήμα, επί το ελληνικότερον. Ο φιλελεύθερος θα πετακτεί εδώ και θα πει, αν δεν υπήρχαν νόμοι και κράτος, και ήταν η κάθε εταιρεία ελεύθερη να κάνει ότι θέλει, η αγορά μέσω του ανταγωνισμού, θα αυτορρυθμιζότανε, και στο τέλος θα μέναν μόνο οι «καλές εταιρίες». Εδώ τον σπρώχνεις πάλι στην τρύπα του, γιατί δεν είναι δυνατόν να συζητάς με τρελούς, στο τέλος θα σε τρελάνουνε.

Αλλά ας πούμε για χάριν επιχειρήματος, ότι έχουμε μόνο καλές και ηθικές εταιρίες, που δεν εκμεταλλεύονται κανέναν, και δεν ρίχνουν τα απόβλητα τους ανεπεξέργαστα στο νερό που πίνουμε (σε ένα παράλληλο σύμπαν λέμε…).  Ο ανταγωνισμός εν μέσω καπιταλισμού έχει πράγματι προωθήσει πολλές φορές την τεχνολογία και την ανάπτυξη. Αλλά πάρα πολλές φορές έχει σταθεί και τροχοπέδη. Αυτό που παραγνωρίζεται δηλαδή, είναι ότι πολλές από τις τεχνολογικές ανακαλύψεις, έχουν γίνει στο πλαίσιο κρατικής χρηματοδότησης των πανεπιστημίων, ενώ η ιδιωτική χρηματοδότηση, βάζει εμπόδια στην πρόοδο, γιατί προωθεί μόνο έρευνα, η οποία θα μπορούσε να έχει άμεση εμπορική εκμετάλλευση. Δύσκολα θα έβγαινε ένας Άινσταιν από τα αμερικάνικα πανεπιστήμια σήμερα, γιατί πολύ απλά, δεν θα φαινόταν να υπάρχει άμεσο κέρδος, σε μια θεωρία για τη σχετικότητα.

Ας πάρουμε για παράδειγμα την Apple. Είναι γνωστό ότι έχει πατεντάρει λογισμικό στο παρελθόν, που ήταν Linux, δηλαδή δωρεάν διαμορφωμένο υλικό, από την παγκόσμια κοινότητα. Επίσης οι πατέντες της σε κάθε απειροελάχιστο κομμάτι των gadget της έχουν παρακωλύσει την διάδοση της τεχνολογίας. Παρόλα αυτά πίνουμε νερό στο όνομα της, για την προσφορά της στο χώρο της τεχνολογίας.

Από την άλλη πλευρά το ελεύθερο και ελεύθερα διαμορφώμενο λογισμικό είναι ένα δυναμικό παράδειγμα, παγκόσμιας συνεργασίας. Που αμφισβητεί ευθέως την πρωτοκαθεδρία του ανταγωνισμού στη δημιουργία των εξελίξεων. Στην πραγματικότητα σήμερα, πολλά πράγματα γίνονται πρώτα στο Linux, και μετά ενσωματώνονται στα εμπορικά προγράμματα.

Συμπέρασμα: Ο ανταγωνισμός δεν είναι η απαραίτητη συνθήκη για την τεχνολογική ανάπτυξη. Άλλες φορές επιταχύνει τις εξελίξεις, άλλες φορές είναι τροχοπέδη. Ο ανταγωνισμός είναι ένα φοβικό αντανακλαστικό, από τα πιο πρωτόγονα μέρη του εγκεφάλου, που ενεργοποιείται, όταν έχουμε μειωμένους πόρους να μοιράσουμε. Η συνεργασία και αλληλεγγύη από την άλλη απαιτεί ανώτερες εγκεφαλικές διεργασίες, και είναι ακριβώς η δύναμη που πρέπει να ενεργοποιήσουμε αν θέλουμε να εξελιχτούμε και όχι να πάμε προς την καταστροφή.  Η γη θα μπορούσε να μας θρέψει όλους, αν κάποιοι δεν θεωρούσαν τους ευατούς τους ανώτερους από τους υπόλοιπους, και δεν συσσώρευαν πλούτο, ο οποίος δεν τους χρειάζεται. Αυτό τελικά είναι κάτι που είτε σε ενδιαφέρει σαν πρόβλημα ηθικής, αν είσαι χορτάτος, ή σαν πρόβλημα επιβίωσης αν είσαι πεινασμένος.

Advertisements
Περί

Ατημέλητος πίνακας του Ντα Βίντσι από το 1508

Tagged with: , , , , , , , , ,
Αναρτήθηκε στις Αχτένιστα, Επιστήμη-Λογική, Προβληματισμοί
5 comments on “Κοινωνικός δαρβινισμός και άλλα θηρία…(3)
  1. Ο/Η Dvořák λέει:

    Επειδή αναφέρεις παράδειγμα από τον χώρο της πληροφόρικής, παραθέτω τους «νόμους» του χακερ.
    0. Φτιάχνω άρα υπάρχω
    1. Ο κόσμος είναι γεμάτος συναρπαστικά προβλήματα που περιμένουν λύση.
    2. Η λύση ενός συναρπαστικού προβλήματος είναι πιο μεθυστική από την εξουσία, το σεξ ή το φαγητό.
    3. Οι μεγάλες ιδέες ανήκουν σε αυτούς που τις υλοποιούν
    4. Όλα μπορούν πάντα να γίνουν καλύτερα, απλούστερα, φθηνότερα.
    5. Περιουσία και κοινωνική αναγνώριση είναι θλιβερά υποκατάστατα της αναγνώρισης από τον εαυτό μας και το συνάφι μας.
    6. Κανένα πρόβλημα δεν πρέπει να λύνεται δεύτερη φορά.
    7. Η βαρεμάρα και η χαμαλοδουλειά οδηγούν στη μετριότητα, η ελευθερία και ο ενθουσιασμός στη δημιουργία.
    8. Το περισπούδαστο ύφος δεν υποκαθιστά την ικανότητα.
    9. Είναι μεγάλη δύναμη να λύσεις ένα πρόβλημα μόνος σου, αλλά ακόμη μεγαλύτερη να συνεργαστείς με άλλους του συναφιού σου για να λυθεί ένα μεγαλύτερο πρόβλημα.
    10. Η δύναμη της εξαπάτησης και της καταστροφής μπορεί να γοητεύσει μόνο μέτριους και αδύναμους.
    Μπορεί να μοιάζει άσχετη η λίστα με το ποστ αλλά πιστεύω εξηγεί πολλά για το θέμα δημιουργικότητα μεσω συνεργασίας ή μέσω ανταγωνισμού (ας σκεφτούμε επίσης ότι εκτός από την λέξη ανταγωνισμός υπάρχει και η λέξη άμιλλα στο λεξιλόγιό μας ).

  2. Ο/Η tonoumoy λέει:

    «Ο φιλελεύθερος θα πετακτεί εδώ και θα πει, αν δεν υπήρχαν νόμοι και κράτος, και ήταν η κάθε εταιρεία ελεύθερη να κάνει ότι θέλει, η αγορά μέσω του ανταγωνισμού, θα αυτορρυθμιζότανε, και στο τέλος θα μέναν μόνο οι “καλές εταιρίες”. Εδώ τον σπρώχνεις πάλι στην τρύπα του, γιατί δεν είναι δυνατόν να συζητάς με τρελούς, στο τέλος θα σε τρελάνουνε.»

    Όχι, του πετάς τη λίστα του Herbert Spencer, γκουρού των φιλελευθέρων, που κατέγραφε τους πιο «απεχθείς» κρατικούς παρεμβατισμούς που μας οδηγούν στην άβυσσο (τη λίστα τη βρήκα σε αυτό το άρθρο του blogger Τεκι Τσαν.

    1.Ψηφίστηκε νόμος που επιβάλει την επιθεώρηση των εργοστασίων παραγωγής γκαζιού, και θέτει συγκεκριμένους όρους ποιότητας και ανώτερων τιμών στο γκάζι (σκεφτείτε κάτι αντίστοιχα επικίνδυνο και επιβαρυντικό για την υγεία με τα σημερινά διυλιστήρια)

    2.Η απαράδεκτη επέκταση του νόμου για τα ορυχεία που κάνει ποινικό αδίκημα να εργάζονται παιδιά κάτω των 12 ετών που δεν πηγαίνουν σχολείο και δεν ξέρουν να γράφουν και να διαβάζουν (προσέξτε πως αν ήξεραν να διαβάζουν ή αν πήγαιναν σχολείο δεν υπήρχε πρόβλημα).

    3.Ο νόμος που έδινε το δικαίωμα στους “προστάτες των φτωχών” να επιβάλουν υποχρεωτικούς εμβολιασμούς (τότε που ο μη εμβολιασμός σήμαινε συχνά πυκνά θάνατο)

    4.Ο απαράδεκτη κατάσταση να μπορούν να επιβάλουν οι τοπικές αρχές φόρους για έργα αποστράγγισης και άρδευσης.

    5.Η απαγόρευση της εργασίας από γυναίκες και παιδιά σε λευκαντήρια ανοιχτού τύπου.

    6.Ο νόμος που έκανε παράνομα τα ορυχεία με μόλις μία είσοδο ή με δύο εισόδους αλλά πολύ κοντά η μία στην άλλη.

    7.Ο νόμος που έδινε στο συμβούλιο ιατρικής εκπαίδευσης το αποκλειστικό δικαίωμα στην έκδοση της φαρμακοποιίας (του επίσημου οδηγού για την παρασκευή φαρμάκων) και στον ορισμό της τιμής του από το υπουργείο οικονομικών.

    8.Η επέκταση του υποχρεωτικού εμβολιασμού στην σκοτία και την ιρλανδία.

    9.Ο νόμος που όριζε επιθεωρητές για την εξέταση της νοθείας των τροφίμων.

    10.Ο νόμος για τα αρτοποιία που απαγόρευε την εργασία σε παιδιά κάτω από μια ηλικία σε συγκεκριμένες ώρες την ημέρα και σαν να μην έφτανε αυτό, απαιτούσε τον υποχρεωτικό καθαρισμό με σαπούνι των φουρνάρικων κάθε έξι μήνες τουλάχιστον και το βάψιμο τους με 3 στρώσεις μπογιάς σε τακτά χρονικά διαστήματα.

    11.Ο νόμος για τους καπνοδοχοκαθαριστές που απαγόρευε τη χρήση παιδιών στο καθάρισμα των πολύ στενών καπνοδόχων (ένα επάγγελμα με μεγάλα ποσοστά θνησιμότητας).

    12.Ο νόμος για την υποχρεωτική επιθεώρηση στα σχοινιά και τις άγκυρες των πλοίων.

    13.Η επέκταση του νόμου για τα εργοστάσια που έκανε υποχρεωτικό τον καθαρισμό και την καλή κυκλοφορία αέρα. Και η απαγόρευση στους εργάτες σπίρτων να τρώνε μέσα στο χώρο εργασίας (ο φώσφορος που είχαν τα σπίρτα προκαλούσε φριχτές και θανατηφόρες παραμορφώσεις στους εργάτες).

    14.Η υποχρέωση των παραγωγών λυκίσκου να αναγράφουν στα σακιά τη χρονολογία, τον τόπο προέλευσης και το ακριβές βάρος του περιεχομένου και το δικαίωμα της αστυνομίας να ελέγχει αν τα αναγραφόμενα είναι αληθή.

    15.Ο νόμος για την πρόληψη των μεταδοτικών ασθενειών.

    16.Ο νόμος για τις δημόσιες βιβλιοθήκες μέσω του οποίου “η πλειοψηφία μπορεί να επιβάλει φόρους στη μειοψηφία για τα βιβλία τους”.

    17.Η θέσπιση δημόσιας πυροσβεστικής υπηρεσίας.

    18.Η θέσπιση σχολικών συμβουλίων που θα έβρισκαν χώρους κατάλληλους για σχολεία και θα χρησιμοποιούσαν τοπικούς φόρους για να αγοραστούν, καθώς και το δικαίωμά τους να πληρώνουν τα δίδακτρα των φτωχών παιδιών για να πείσουν τους γονείς να τα στείλουν σχολείο.

    Τα σέβη μου 🙂

  3. […] παλαιότερα (Κοινωνικός δαρβινισμός και άλλα θηρία 1,2,3).  Είναι αλήθεια ότι ο καπιταλισμός επιτάχυνε […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Μαζί με 5.767 ακόμα followers

Αστεράτα
Συννεφάκι
blogging David Graeber greek revolution spanish revolution ΑΤΕ Αδογμάτιστα Κωλόπαιδα Ιαπωνία Καμίνης Καυγάδες Λαπαβίτσας ΜΜΕ Μαρξ Μουσική Ντε Σαντ Νόαμ Τσόμσκυ Οικογένεια ΠΑΣΟΚ Ροκ ΣΥΡΙΖΑ Τέχνη Τσίπρας Φουκουσίμα άμεση δημοκρατία άστεγοι αγανακτισμένοι αθεΐα αλληλεγγύη ανεργία ανισότητα ανταγωνισμός απάτη αστυνομική βία ατομισμός αυτοοργάνωση βιβλίο δημοκρατία διάλογος ενσυναίσθηση επανάσταση επιστήμη ευρώ ευρώπη θέατρο θρησκεία ιδεολογία καπιταλισμός κοινωνικό κράτος κοινωνικός δαρβινισμός κρίση λογική μαζί τα φάγαμε μαθηματικά μετανάστες μεταναστευτικό πρόβλημα μνημόνιο ναζισμός νεοφιλελευθερισμός οικονομία παιδικό βιβλίο πειράματα ψυχολογίας πολιτική πολιτικοί πριμιτιβισμός πρώτες κοινωνίες πυρηνικό ατύχημα ρατσισμός σοπενχάουερ σύνταγμα ταινία τεχνολογία φασισμός φεμινισμός φιλελευθερισμός φωτογραφία χίπστερ
  • RT @Linagreek: Καταδικάζετε το σεξισμό και Είστε υπέρ της σεξουαλικής απελευθέρωσης των 2 φύλων, όμως την ουσία δεν το έχετε καταφέρει αυτό… 10 hours ago
  • Μια χαρά το πάει ο ΣΥΡΙΖΑ. Σιγά μην το εντοπίσουν αυτό η Καρβουνίνα, το Μίσος Ταξικό, η Σκούπα, και τα υπόλοιπα ανα… twitter.com/i/web/status/9… 12 hours ago
  • Συνέβη το εξής εκπληκτικό : στην πορεία οι ΜΑΤάδες επιτέθηκαν απρόκλητα μόνο στο α/α μπλοκ. Στη συνέχεια οι αναρχι… twitter.com/i/web/status/9… 12 hours ago
  • RT @HoboSapios: Ρίχνουν ήδη φιλτατε κεντροαριστερέ twitter.com/anestis/status… 13 hours ago
  • RT @ArtandArtists_: Self-Portrait (c.1783) by Marie-Gabrielle Capet (French, b.1761 d.1818) National Museum of Western Art, Tokyo https://t… 13 hours ago
Αρχείο
Αρέσει σε %d bloggers: