Ζυστίν ή τα βάσανα της αρετής


Η μικρή, αθώα Ζυστίν όλο την πατάει. Και οι κακοί, σκληροί και ακόλαστοι όλο επιβραβεύονται. Το βιβλίο, για το οποίο ο Ντε Σαντ κλείστηκε σε άσυλο φρενοβλαβών, για να αποφύγει τη δίκη, προσφέρει μια σκοτεινή κατάδυση στην ανθρώπινη ψυχή, με το γνωστό παιχνιδιάρικο, σαρκαστικό και φιλοσοφημένο ύφος του συγγραφέα του, από τον οποίο βαφτίστηκε ο σαδισμός. Γράφτηκε στην πρώτη του μορφή το 1791 και δημοσιεύτηκε με τη δεύτερη και τελική το 1795. Ο ίδιος ο Ναπολέοντας το αποκάλεσε το πιο διεφθαρμένο βιβλίο όλων των εποχών.

Δύο ορφανές αδερφές, η Ζυστίν και η Ζυλιέτ, εκδιώχνονται από το μοναστήρι στο οποίο είναι μεγαλωμένες. Η Ζυλιέτ αποφασίζει αμέσως να ζήσει μια ζωή ταγμένη στο έγκλημα και στο παραμέρισμα κάθε ηθικής αξίας, ώστε να καταφέρει να επιζήσει και να γίνει πλούσια. Η μικρή Ζυστίν, όμως δεν θέλει να αποκυρήξει τις αρχές της και θέλει να ζήσει μια ζωή ταγμένη στην Αρετή και στις θρησκευτικές της αξίες.

Τα αποτελέσματα, μάλλον δικαιώνουν την Ζυλιέτ, αφού αυτή καταφέρνει πολύ σύντομα, μέσα από την πορνεία, απάτη, μέχρι και φόνο, να ανέβει στα κοινωνικά στρώματα και να γίνει μεγαλοκυρία. Αντιθέτως η καημενούλα η Ζυστίν, λόγω της αθωότητας και της – αδικαιολόγητης  από ένα σημείο και μετά ευπιστίας της – πέφτει στα χέρια του ενός κακούργου, μετά τον άλλο, όπου περνάει από κάθε μορφής εκμετάλλευση και δυστυχία. Γνωρίζει τις σκοτεινότερες μορφές του ανθρώπινου βίτσιου, και της ακόλαστης όρεξης για πρόκληση καθαρού κακού, στα οποία παραμένει πεισματικά αδύναμη να αντιδράσει λόγω των αρχών της.

Το βιβλίο πρώτα από όλα είναι ένα πορνογράφημα, μία ακάματη περιγραφή σεξουαλικών οργίων και απολαύσεων. Αλλά στη σαδική μορφή της απόλαυσης,  δηλαδή αυτή, που παίρνει ο ισχυρότερος από τον αδύναμο. Ή όπως δίνει και ο ίδιος ο Σαντ, μια εξήγηση για αυτή τη διαστροφή,  πρόκειται για μια ανταπόδοση των ίσων, από ένα άτομο, που έχει συνειδητοποιήσει την ανεπάρκεια του.

Πρόκειται και όμως και για ένα φιλοσοφικό κείμενο κοινωνικοπολιτικών προεκτάσεων. Τί σημασία έχει η αρετή, σε ένα διεστραμμένο κόσμο αποτελούμενο, από ισχυρούς και αδύναμους; Όπως μάλλον λέει πολύ σωστά, η αρετή είναι μια αξία, που είναι άχρηστη και στον ισχυρό και στον αδύναμο. Ο ισχυρός την καταπατάει όποτε θέλει (και θα θέλει πολύ συχνά, μας κλείνει το μάτι ο συγγραφέας), ενώ ο αδύναμος, που είναι πλανημένος από την αρετή, θα είναι αιώνια καταδικασμένος στην θέση του θύματος. Οι νεοφιλελεύθερες προεκτάσεις αυτής της σκέψης  φτάνουν σαφώς μέχρι την εποχή μας. Άλλωστε η επίκληση της «φύσης» σαν επιχείρημα, το δίκαιο του ισχυρού πάνω στον αδύναμο, είναι διαπίστωση , που κάνουν τόσο οι νεοφιλελεύθεροι, όσο και ο Σαντ.

«Συμφέρον της κοινωνίας δεν είναι τίποτα άλλο από το σύνολο των ατομικών συμφερόντων, αλλά αυτό δεν σημαίνει πώς το ατομικό συμφέρον μπορεί να συνταχθεί και να συνδεθεί με τα γενικότερα συμφέροντα μόνο με την υποχώρηση και την παραχώρηση. Διότι τί θέλεις να παραχωρήσει αυτός που δεν διαθέτει τίποτα; Αν το κάνει, θα πρέπει να ομολογήσεις πώς διαπράττει μέγα σφάλμα, πως ξεκινά από μια κατάσταση όπου θα δίνει πολλά περισσότερα  απ’ αυτά που θα παίρνει και σ’  αυτή την περίπτωση, η ανισότητα της δοσοληψίας θα πρέπει να τον εμποδίζει να την ολοκληρώσει»

Αυτά λέει ο Ντε Σαντ, δια στόματος του αρχηγού των κλεφτών στην Ζυστίν/Τερέζα, επηρεασμένος μάλλον από τον Βολταίρο και το Κοινωνικό Συμβόλαιο. Και θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι αυτός ο έκφυλος και ανίερος αριστοκράτης, είναι πολύ πιο ειλικρινής στην ταξική του ανάλυση, από διάφορους σημερινούς υπερασπιστές της νομιμότητας, αλλά αρνητές των διαφορών ισχύος στην κοινωνία μας.

Μικρούλης σύνδεσμος: http://wp.me/p1lzKi-ld

Advertisements
Περί

Ατημέλητος πίνακας του Ντα Βίντσι από το 1508

Tagged with: , ,
Αναρτήθηκε στις Αχτένιστα, Τέχνη
6 comments on “Ζυστίν ή τα βάσανα της αρετής
  1. Ο/Η Στέλιος.Α λέει:

    Ε όχι ρε αδελφέ δεν είναι ακριβώς έτσι.
    Ο Ντε Σάντ ήταν όντως μια άκρως διεστραμμένη προσωπικότητα που καθοδηγούσε για δικό του όφελος προς τέτοιους δρόμους την κοινωνία μέσα από τα γραπτά του. Δεν θα πω περισσότερα για αυτόν, κατά τη γνώμη μου πολλοί σαν αυτόν θα ήταν καλύτερο να μην έχουν υπάρξει στην πορεία της ιστορίας.
    Πάμε όμως στο βιβλίο. Λοιπόν έχουμε την «ανήθικη» Ζυλιέτ και την «ηθική» Ζυστίν. Δύο πρότυπα έτσι όπως κακόβουλα παρουσιάζει ο Ντε Σαντ, εγκλωβίζοντας τη σκέψη, σαν να είναι τα μοναδικά. Η Ζυλιέτ θα μπορούσε να είναι ο αδίστακτος νεοφιλελεύθερος που κάνει τα πάντα για το χρήμα, ή ο απλός μέσος μαλάκ… πολίτης που έχει εμμονές με το κάθε «αμερικάνικο όνειρο» που του βάζουν στο κεφάλι και αυτός ηλιθιωδώς προσπαθεί να το φτάσει. Μια κοινωνία ζώων με λίγα λόγια που εγώ προσπαθώ να φάω εσένα αν εσύ έχεις κάτι το οποίο εγώ φθονώ, και όταν το καταφέρω θα δεχτώ επίθεση από άλλα ζώα, και αυτά από άλλα και πάει λέγοντας. Με λίγα λόγια είναι αυτό που έχει επικρατήσει, έτσι είναι το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας.
    Η «ηθική» Ζυστίν τώρα παρουσιάζεται σαν τελείως ηλίθια, χωρίς καμιά επαφή με την πραγματικότητα και αυτό την κάνει θύμα όλων. Άρα ο Ντε Σαντ μας βάζει να βγάλουμε το ψευδές συμπέρασμα ότι πρέπει να έχουμε σαν πρότυπο τη Ζυλιέτ, σωστά; Λάθος. Δεν μας λέει καθόλου την ψυχολογική κατάσταση της Ζυλιέτ μέσα από τη συνεχή μάχη που πρέπει να κάνει για να κρατήσει τα κεκτημένα, την ανασφάλεια και το φόβο για «εχθρούς» που έχει, και ότι τελικά θα «διωχτεί αργά ή γρήγορα από το κοπάδι το γέρικο αρσενικό λιοντάρι και άλλο νεώτερο θα πάρει τις λιονταρίνες». Αυτό είναι που θέλει κάποιος, που θέλουμε; Ακόμα και αν θεωρήσουμε ότι αυτά τα 60-70-80 χρόνια είναι όλη μας η ύπαρξη, αυτό είναι που θέλουμε; Μερικοί θα πουν ναι, αυτοί εκεί, στον κόσμο τους και στην κόλασή τους.
    Πάμε όμως στη Ζυστίν. Γιατί πρέπει να είναι «ηλίθια αθώα»; Επειδή το λέει ο Ντε Σαντ; Γιατί δεν τη σκεφτόμαστε για τον άνθρωπο που θα δώσει τις μάχες του εκεί που αυτός προτιμάει, για πράγματα που αυτός θεωρεί σημαντικά, μένοντας μακριά από όλα αυτά της Ζυλιέτ; Γιατί πρέπει να δεχτούμε σαν πρότυπο το να είναι κάποιος πλούσιος και ότι από αυτό απορρέει η ευτυχία; Ποιος είναι ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ; Πως κατακτάει κάποιος την ΕΥΤΥΧΙΑ; Με λεφτά; Να είμαστε σοβαροί. Για την απόλαυση μήπως τι θα μπορούσαμε να πούμε; Χρειάζονται υπέροχα κτίρια, γκουρμέ φαγητά ή μήπως μεγάλα όργια; Αν τα προσφέρω εγώ σε κάποιον όλα αυτά που θα μου πει για «Δήθεν Ευτυχία», θα είναι ευτυχισμένος; Θα ήθελε να τα κάνει συνέχεια; Πριν πει κάποιος ναι θα του συνέστηνα να το σκεφτεί. Ας σκεφτούμε κάποιον που συνέχεια (αλλά συνέχεια, χωρίς σταματημό) τρώει τα αγαπημένα του φαγητά… Θα σκάσει. Κάποιον που πηγαίνει σεξουαλικά με όλες τις Μις, Σταρ και Μοντέλες του κόσμου. Θα τα φτύσει και θα πεθάνει. Ποια είναι πραγματικά η ευτυχία αν δεν μπορείς να κάνεις αυτό που «σε κάνει ευτυχισμένο» συνέχεια; Μήπως είναι ψευδής ευτυχία;
    Κλείνω. Ας σκεφτούμε κάτι που πιθανά όλοι έχουμε ζήσει (ειδικά στην εφηβική ηλικία, αλλά όχι απαραίτητα). Μια ματιά ή ένα χάδι του αγαπημένου όντος φέρνει μέσα μας πολύ μεγαλύτερη αναστάτωση, ευδαιμονία, αγαλλίαση, κτλ., από τη συμμετοχή μας στα πιο μεγάλα σεξουαλικά όργια.
    Απλά, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΗΡΙΞΟΥΜΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΖΥΛΙΕΤ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.
    Μετά τιμής.

  2. Ο/Η Στέλιος.Α λέει:

    Διόρθωση : ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΗΡΙΞΟΥΜΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΖΥΣΤΙΝ (όχι Ζυλιέτ) ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.

    • Ο/Η lascapigliata λέει:

      Αγαπητέ το κυνήγι της ευτυχίας είναι προσωπικό για το καθένα, και μάλλον φευγαλέο και άκαρπο της περισσότερες φορές.
      Επίσης τα λεφτά δεν φέρνουν την ευτυχία, αλλά και χωρίς τα ρημάδια ευτυχία δεν υπάρχει. Κατά τα άλλα συμφωνώ πάνω κάτω σε όλα λες – εκτός από τη στήριξη στη χαζοβιόλα τη Ζυστίν.
      Η Ζυστίν δεν χρειάζεται στήριξη, χειραφέτηση χρειάζεται. Και στη γυναικεία και στην αντρική της εκδοχή. Αλλιώς σαν σύμβολο παθητικότητας και θυματοποίησης η Ζυστίν πρέπει να μας κάνει τη χάρη να μας αδειάζει τη γωνιά. Πολιτικά, κοινωνικά και σεξουαλικά.

      • Ο/Η urranus λέει:

        Νομιζω οτι ζητας κατι αδυνατο απο τη καημενουλα τη ζυστιν, δυστυχως ο μαρκησιος δεν τις δινει αυτη την επιλογη καθως καμια χειραφετηση δεν μπορει να υπαρξει μεσα απο τον ντετερμινισμο.

        «Γνωρισε την καλυτερα, παιδι μου, και πιστεψε πως, απο τη στιγμη που μας θετει σε μια κατασταση οπου το κακο ειναι αναγκαιο κι εφοσον μας δινει την δυνατοτητα να το πραξουμε, το κακο αυτο υπηρετει τους νομους της οπως και το καλο και πως η ιδια ωφελειται τοσο απο το ενα οσο και απο το αλλο. Η φυση μας δημιουργει ολους ισους, και οποιος διαταρασσει αυτο το καθεστως ισοτητας δεν ειναι περισσοτερο ενοχος απο εκεινον που επιζητα να την αποκαταστησει. Αμφοτεροι ενεργουν υπακουοντας σε συγκεκριμενες ενορμησεις, τις οποιες οφειλουν να ακολουθησουν και να αντλησουν απολαυση.»

        Η θεωρηση του για την ανθρωπινη φυση ειναι επηρεασμενη απο το χομπς οπου η προσεγγιση της αληθινης καταστασης εχει σαν στοχο μονο το ωφελος της ανθρωποτητας. Ποιος θα ορισει αυτο το ωφελος ομως? Ενω ο χομπς λεει οτι αυτο οριζεται ατομικα μεσω καποιων εγγενων στοιχειων που προσδιοριζουν την εννοια «καλο – κακο» – π.χ η επιθυμια και η αποστροφη – τον τελευταιο λογο τον εχει η βουληση. Αντιθετα στο εργο του ντε σαντ υπαρχει απουσια ελευθερης βουλησης εξ ου και η αρνηση της ηθικης αφου οι μονες αληθινες αισθησεις ειναι οι φυσικες.

        Βεβαια πρεπει να του πιστωθει ενα εξαιρετικο τρολαρισμα προς τους φιλελευθερους γιατι αφου πραττεις συμφωνα με τη φυση σου η οποια ειναι συνιφασμενη με ιδιοτητες οπως ο ανταγωνισμος και σε οδηγει στην αλληλοεξοντωση ποιος μπορει να κατηγορησει ολους τους «βασανιστες» της ζυστιν οι οποιοι πραττουν συμφωνα με τη φυση τους.

        Κλεινοντας θελω να πω οτι πολυ σωστα αναφερεις οτι η ζυστιν χρειαζεται χειραφετηση αλλα ειναι σημαντικο να εχουμε στο νου μας οτι η ανθρωπινη ιστορια ειναι Δημιουργια και δεν υπακουει σε νομοτελειες. Το ιδιον των ανθρωπων που τους διαφοροποιει με τα ζωα ειναι τα παθη και οι επιθυμιες δηλαδη η φαντασια. Η καθε ζυστιν πρεπει πρωτα απο ολα να αρνηθει οποιονδηποτε ντετερμινισμο να βαλει τη φαντασια της να δουλεψει, να δει τι πραγματικα θελει, και επειτα να το διεκδικησει.

  3. Ο/Η Στέλιος.Α λέει:

    Ναι, το κυνήγι της ευτυχίας είναι προσωπικό, υποκειμενικό για τον καθένα. Απλά το έθεσα όλο αυτό σαν αντίβαρο στο πρότυπο του Ντε Σαντ (το οποίο επικρατεί σήμερα) για τον πλούτο και τη δύναμη. Για μένα δεν είναι έτσι όπως τα λέει ο Ντε Σαντ και αν και μειοψηφία μπορώ να εκφράζω την άποψή μου (και ας μείνω εκτός βουλής…).
    Επίσης αυτό το φευγαλέο της ευτυχίας υπάρχει εξαιτίας των λανθασμένων συνδέσεων που κάνει ο καθένας μας στο μυαλό του για το πως θα την κατακτήσει. Δεν είναι ευτυχία το τάδε αμάξι, το τάδε σπίτι, τα έπιπλα, το 1 δις ευρώ, οι 1000 γυναίκες που θα πάω, τα ταξίδια σε όλη τη γη που θα κάνω, κτλ. Ψάχνουμε και συνδέουμε την ευτυχία με τελείως ποταπά και φευγαλέα πράγματα, άρα η αίσθηση που μας μένει -αν και όταν τα επιτύχουμε- είναι επίσης φευγαλέα…
    Ακόμα, έχετε απόλυτο δίκιο κυρία μου στο ότι η χαζοβιόλα Ζυστίν (πάντα σαν σύμβολο ανθρώπου, ανεξαρτήτως φύλου και σε όλους τους τομείς -όπως το αναφέρετε-) χρειάζεται χειραφέτηση, πρέπει να αλλάξει, γιατί στην τελική γίνεται επιζήμια για το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο. Δεν μπορώ να το σκεφτώ σαν ποσοστό, αλλά μου φαίνεται πάνω κάτω είναι το ίδιο κακό που κάνει η Ζυλιέτ.Αυτό απλά γιατί χωρίς Ζυστίν δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν και Ζυλιέτ. Μια Ζυστίν που δεν είναι δουλοπρεπής, δεν φοβάται, η καλοσύνη της δεν είναι προϊόν αδυναμίας αλλά συνειδητή επιλογή συμπεριφοράς στον συνάνθρωπο, δεν δίνει καμιά δυνατότητα-πιθανότητα στις Ζυλιέτ να της κάνουν τίποτα.
    Η Ζυστίν που χρειάζεται στήριξη στην οποία αναφερόμουνα στην τελευταία πρόταση -χωρίς όμως να το διευκρινήσω καλά, έχετε δίκιο- είναι ο μέσος άνθρωπος που δεν μπαίνει στη διαδικασία να γίνει Ζυλιέτ και κοιτάει προτίστως να είναι χρήσιμος μέσα στην κοινωνία, να ενδιαφέρεται για τους γύρω του και να τους βοηθάει όπου μπορεί, κάνοντας συγχρόνως τη ζωή του.
    Ξαναεπιμένω : τα λεφτά δεν είναι καθόλου απαραίτητα για την ευτυχία. Χρειάζεται μόνο μια πολύ μικρή ποσότητα από αυτά για την κάλυψη των αναγκών του ανθρώπου. Μέχρι εκεί. Αυτή η μικρή ποσότητα, εύκολα ή δύσκολα, κάπως θα βρεθεί στις περισσότερες των περιπτώσεων. Ο όρος «ανάγκες» και το πόσο τον διευρύνει ο καθένας δημιουργεί τις τεράστιες οικονομικές (και όχι μόνο) ανισσότητες στην κοινωνία, αποτέλεσμα των οποίων είναι κάποιοι από εμάς να στερούνται και τα πραγματικά αναγκαία.
    Ευχαριστώ για τη φιλοξενία και συγνώμη για το «αδελφέ» στην πρώτη μου πρόταση.

  4. Ο/Η iordanoglou λέει:

    O Sade πρεπει να ιδωθει ως αυτο που ηταν: ενας γνησιος γαλαζοαιματος, γνησιο γεννημα και θρεμμα μιας ταξης με ιδιαιτερο ηθικο κωδικα που δεν εχει καμια σχεση με την συμβατικη ηθικη της ανα περιοδους και κοινωνιες πλεμπας. Σιγουρα θα γελαγε πολυ αναλογιζομενος τις αντιδρασεις…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Μαζί με 5.767 ακόμα followers

Αστεράτα
Συννεφάκι
blogging David Graeber greek revolution spanish revolution ΑΤΕ Αδογμάτιστα Κωλόπαιδα Ιαπωνία Καμίνης Καυγάδες Λαπαβίτσας ΜΜΕ Μαρξ Μουσική Ντε Σαντ Νόαμ Τσόμσκυ Οικογένεια ΠΑΣΟΚ Ροκ ΣΥΡΙΖΑ Τέχνη Τσίπρας Φουκουσίμα άμεση δημοκρατία άστεγοι αγανακτισμένοι αθεΐα αλληλεγγύη ανεργία ανισότητα ανταγωνισμός απάτη αστυνομική βία ατομισμός αυτοοργάνωση βιβλίο δημοκρατία διάλογος ενσυναίσθηση επανάσταση επιστήμη ευρώ ευρώπη θέατρο θρησκεία ιδεολογία καπιταλισμός κοινωνικό κράτος κοινωνικός δαρβινισμός κρίση λογική μαζί τα φάγαμε μαθηματικά μετανάστες μεταναστευτικό πρόβλημα μνημόνιο ναζισμός νεοφιλελευθερισμός οικονομία παιδικό βιβλίο πειράματα ψυχολογίας πολιτική πολιτικοί πριμιτιβισμός πρώτες κοινωνίες πυρηνικό ατύχημα ρατσισμός σοπενχάουερ σύνταγμα ταινία τεχνολογία φασισμός φεμινισμός φιλελευθερισμός φωτογραφία χίπστερ
  • RT @SpDapergolas: Το τραγικό είναι ότι πραγματικά τα λένε αυτά μεταξύ τους και ξεκαρδίζονται. Η βιντεοταινία των 80ς ζει. https://t.co/JNQx… 4 hours ago
  • RT @miltostr: Στη χώρα που ακούς την ατάκα "το μάτι ισχύει, το αναγνωρίζει και η εκκλησία" αναρωτιέστε ακόμα γιατί δεν κάνει ο κόσμος εμβόλ… 4 hours ago
  • RT @VasilisXtM: Επί συριζα καταστρέφεται ο Παναθηναϊκός μπράβο στην κυβέρνηση μας ελπίζω να κάνει το ίδιο και με τις υπόλοιπες ομάδες. 4 hours ago
  • RT @John_Antono: Φιλελέσαυρος johnantono.blogspot.gr/2017/09/filele… https://t.co/dmEBBFRfV7 6 hours ago
  • @Chiguire79 @ozaketas1 Τεσπά δεν είναι "καλός εθνικισμός" αυτός που δεν παίρνει τα όπλα, και "κακός" αυτός που τα παίρνει, δεν πάει έτσι. 6 hours ago
Αρχείο
Αρέσει σε %d bloggers: