Zeitgeist : Ιδού η επιστημονική μου απάντηση!


Μετάφραση από τα γερμανικά από  το blog syndikalismus

28 Δεκεμβρίου 2013

zeitgeist-the-movie 

Κριτική στην ταινία «Zeigeist: Moving Forward»(Zeitgeist: Προχωρώντας μπροστά) από τη φεντεραλιστική* οπτική.

Του  Ein Genosse

Από το 2007 ο σκηνοθέτης Πίτερ Τζόζεφ δουλεύει πάνω στις ταινίες του για το Zeitgeist. Ο σκοπός είναι να χρησιμοποιηθούν σαν ιδεολογική βάση για το σχετικό κίνημα. Ο κεντρικός στόχος αυτού του κινήματος είναι  να υλοποιηθεί το «Venus Project» του βιομηχανικού σχεδιαστή Ζακ Φρέσκο . 

Στα παρακάτω θα ασχοληθούμε με το τρίτο μέρος της τριλογίας «Zeitgeist: Προχωρώντας μπροστά» . Η ταινία του 2011 – όπως και τα άλλα μέρη – δόθηκε ελεύθερα στο διαδίκτυο και «δεν είχε κερδοσκοπικούς στόχους» σύμφωνα με τον Τζόζεφ.  Μπράβο του.

Σε στυλ ντοκιμαντέρ φωτίζονται τα θεμέλια του παγκόσμιου «κοινωνικοοικονομικού συστήματος», με εστίαση στις ΗΠΑ, και με αυτό τον τρόπο γίνονται αντιληπτά τα μειονεκτήματα τους. Για παράδειγμα στο πρώτο κομμάτι «Η Φύση των Ανθρώπων» επεξηγείται ότι αυτή η φύση είναι ευέλικτη και μη σταθερή, και μόνο μέσα από το περιβάλλον οικονομικό καθεστώς παρεμποδίζεται η ανάπτυξη της ανθρώπινης ζωής, το οποίο γεννά την πολλή εγκληματικότητα. Η «γενετική προδιάθεση» είναι μια δικαιολόγηση για την βιομηχανία ανθρωποφυλάκισης στις ΗΠΑ. Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται  η «κοινωνική παθολογία» του κοινωνικοοικονομικού τομέα και φανερώνεται ο παραλογισμός της χρηματοπιστωτικής αγοράς και οι επιπτώσεις της στις ανθρώπινες ζωές.

Στο μέρος τρία «Σχέδιο Γη»  ο Τζόζεφ εξετάζει το «Venus Project», που είναι το όραμα για το μέλλον του Ζακ Φρέσκο. Ο σχεδιαστής οραματίζεται ότι η ανθρωπότητα στο μέλλον δεν θα έχει πια τη Θρησκεία (στην οποία συμπεριλαμβάνει και την Πολιτική και τον Καπιταλισμό), αλλά την επιστήμη σαν μέσο λήψης αποφάσεων. Σύμφωνα με τον Φρέσκο είναι λιγότερο ατελής «από την ανθρώπινη κουλτούρα» και από τις παράλογες παραστάσεις της Θρησκείας, της οποίας θύμα έπεσε η ανθρωπότητα με τη μορφή του καπιταλισμού. Το τελευταίο κομμάτι «Η Άνοδος» στοχεύει προς τους θεατές και παρουσιάζει τεράστιες διαδηλώσεις μπροστά από τα μάτια τους, την αρπαγή των λεφτών τους και τις γιγάντιες πορείες ως την πρόσοψη των κτηρίων των μεγάλων τραπεζών μέχρι που οι τελευταίες παραδίδονται.   .

Τεχνικά η ταινία είναι ένα μοντέρνο αριστούργημα ανάμεσα στις ταινίες κοινωνικής κριτικής – το  animation και οι σχετικές συνεντεύξεις επιδρούν σοβαρά και αγγίζουν τον θεατή τόσο συναισθηματικά όσο και σε βαθύτερα επίπεδα. Προς το τέλος η ταινία περιστρέφεται περισσότερο γύρω από ανούσια αφηρημένα επίπεδα και αφήνει ανοικτά σημαντικά ερωτήματα.

Το κεντρικό μειονέκτημα είναι ο ανεπαρκής διαχωρισμός από το Μαρξισμό, του οποίου η παράδοση διατρέχει την ταινία . Αν και ο Τζόσεφ λέει ότι πρέπει να καταπολεμήσουμε τις προκαταλήψεις και ότι γρήγορα κάποιος θα τον χαρακτήριζε ως μαρξιστή, δεν επεξηγεί σαφώς τί τον διαφοροποιεί από τους μαρξιστές – και το επιχείρημα ότι το μελλοντικό κίνημα διαμαρτυρίας δεν θα μπορούσε να αποδοθεί σε κανέναν -ισμό, ακούγεται απίστευτο, λόγω της κλασικής μορφής της  εκδήλωσης της πολιτικής.

Η εγγύτητα στον κλασικό μαρξισμό και στην σοσιαλδημοκρατία υπάρχει σε πολλά σημεία: πρώτα από όλα η τυφλή πίστη προς την πρόοδο του Φρέσκο και στη συνέχεια ο περιορισμένος ρόλος που προορίζεται για την ελευθερία του ατόμου στη μελλοντική κοινωνία.

Είναι ασαφές πώς ακριβώς οι άνθρωποι θα γίνουν φορείς αυτού του οράματος – αν και ήδη στον καθυβρισμένο «Σοσιαλισμό» υπάρχουν πολλές εναλλακτικές διαθέσιμες για την Αυτοοργάνωση (πχ στον Αναρχο-συνδικαλισμό), δεν προτιμώνται, αντίθετα η ταινία παραμένει κολλημένη στις συμβατικές «μορφές διαμαρτυρίας». ‘Ετσι διαπράττει ένα ακόμα λάθος του μαρξισμού, ο οποίος επιλέγει από νεφελώδεις μέχρι καθαρά ολοκληρωτικές μορφές πάλης, οι οποίες αντιτίθενται αντιδιαμετρικά  στον στόχο της απελευθέρωσης , αντί να τον πλησιάζουν.

Ένα επόμενο λάθος στο σκεπτικό της ταινίας είναι ότι τονίζει από τη μια την ευελιξία και τη μεταβλητότητα της «ανθρώπινης φύσης», ενώ από την άλλη μεριά παρουσιάζει τη «φύση» σαν μια «δικτατορία», ενάντια στην οποία μόνο η επιστήμη είναι το σωστό όπλο. Το παλιό θέμα της πάλης της ύπαρξης.**

Πολλές από τις επιπτώσεις του συγκεντρωτικού παραλόγου βασίζονται ακριβώς στο  να λέμε ότι τα πάντα είναι πιθανά ως «Φύση» και μετά να τα απορρίπτουμε, το να τα κάνουμε να φαίνονται χωρίς αξία από μόνα τους, έτσι ώστε να μπορούμε ευκολότερα να τα εκμεταλλευτούμε και να τα κυριεύσουμε.  Σε αυτό το χαζό διαχωρισμό μεταξύ «Ανθρώπου» και «Φύσης»  βρίσκεται ήδη η πρώτη σύγκρουση πραγματικότητας ανάμεσα στον Συγκεντρωτισμό και στη Ζωή : αυτονόητα το κλίμα, ο καιρός, η χλωρίδα, η πανίδα – ολόκληρο το οικοσύστημα είναι σημαντικό για τον άνθρωπο, και συμβάλλει, εάν συμπεριληφθεί στη λήψη αποφάσεων, στην ευζωία του. Ή αλλιώς «η Φύση» ονοματίζεται το ανυπέρβλητο εμπόδιο, όταν ο άνθρωπος εμμένει σε ιδέες που απομακρύνονται από την πραγματικότητα και στρέφεται ενάντια στη ζωή (τη δική του). Τότε πρέπει όλη η – βασισμένη σε αλλοτριωτικές ιδέες- δράση να στραφεί  ενάντια στο «φυσικό» εχθρό, ή όπως έχει δείξει η ιστορία, ενάντια στον εχθρό του ανθρώπου. Γιατί ο περιβάλλων κόσμος δεν μπορεί να «ξεπεραστεί » , όπως είναι η έκφραση, από τον άνθρωπο , χωρίς να αναιρεθεί η ανθρώπινη ζωή, επειδή ακριβώς είναι μέρος αυτού του κόσμου. Για αυτό το λόγο στο μέλλον η εναρμόνιση των συνθηκών δεν θα πρέπει να αρκεστεί στην εξισορρόπηση της κοινωνίας με την κατάργηση των τάξεων, του κεφαλαίου και της ιδιοκτησίας, αλλά ακόμα αυτή η ίδια η «Φύση» πρέπει  να αποκτήσει τα δικαιώματα της πίσω. Δεν χρειάζεται πια να αποστρεφόμαστε την πραγματικότητα,  δεν πρέπει να αγνοούμε πια τις επιρροές ανάμεσα σε εμάς και την ευημερία μας, μόνο επειδή απαιτούνται από εμάς παραμορφωτικές και διεστραμμένες διαδικασίες εργασίας. Το να αναγνωρίσουμε αυτό το κομμάτι της ιδιότητας μας ως ανθρωπότητας, με το οποίο επικοινωνούμε με το περιβάλλον, είναι κομμάτι της αυτοαπελευθέρωσης μας.

Αντίθετα ο Τζόσεφ παρουσιάζει ένα τρομακτικό όραμα της φύσης, δηλαδή τον τρόμο της κατεστραμμένης φύσης, η οποία μέσα από την απουσία της, τη δηλητηρίαση της,  τη μόλυνση της και την εξάντληση των πόρων βρίσκεται σε κίνδυνο. Με αυτό τον τρόπο μένει η πάλη σαν ο μοναδικός παράγοντας της ύπαρξης, αντί να αφεθεί χώρος για τη μακρόπνοη συνεργασία (πρβλ. κατά Κροπότκιν). Με αυτόν τον αναχρονισμό  η υποταγή παραμένει μέσα στο πρόγραμμα, και και η υποταγμένη φύση θα οδηγήσει γρήγορα σε υποταγμένους ανθρώπους,  στη «φυσική κατάσταση» κατά το Λοκ, όπως έχει διδάξει η ιστορία με πικρό τρόπο.

Πράγμα που ήξερε ο Τζόσεφ προφανώς, και για το οποίο παραθέτει στην αρχή και μόνο επιφανειακά κριτικάρει τον Τζον Λοκ και τον Άνταμ Σμιθ,  για να μη βρει τελικά καμία διέξοδο.

Ωστόσο ο ισχυρότερος αντίλογος στην ταινία είναι λιγότερο για την ανάλυση της περί συνθηκών, οι οποίες είναι εν μέρει στο σωστό δρόμο σχετικά με τον παραλογισμό του οικονομικού συστήματος του καπιταλισμού, αλλά στην ανάδειξη της Επιστήμης σε μια νέα (κυρίαρχη) Θρησκεία. Συνεπώς δεν καταργεί την γενική αρχή του Κράτους, αλλά μόνο μέσα σε συνεκτικό παραλογισμό, πιθανότατα επειδή δεν παρατίθενται άλλες μορφές οργάνωσης από τις κρατικές , θα πρέπει αυτή η σιωπηρή μορφή Κράτους να είναι είναι φορέας αυτού του «επιστημονικού» οράματος για το μέλλον. Επομένως έχει τη δυνατότητα να γίνει παρόμοια καταπιεστικό, όπως τα προηγούμενα. Βασικά  δεν γίνεται κατανοητό ότι η πρόοδος της εργασίας δεν έχει να κάνει ουδόλως με τη διάρκεια της δουλειάς. Τρόποι εργασίας με τους οποίους οι άνθρωποι κινητοποιούνται, έτσι ώστε να εξωθήσουν τις δημιουργικές τους δυνάμεις, έτσι ώστε να είναι ευχαριστημένοι με το αποτέλεσμα του έργου τους, θα είναι αποφασιστικοί για ένα καλύτερο μέλλον.

Από εκεί προκύπτει μία βασική παράμετρος, οι ανθρώπινες ανάγκες. Και όχι μόνο οι ανάγκες, οι  οποίες καλύπτονται από την κατανάλωση  αλλά και η ανάγκη για δημιουργική , κοινωνική δραστηριότητα που είναι επίσης σημαντική. Το να θες να καταπιέσεις αυτή την τελευταία ανάγκη και να παραχωρήσεις κάθε χειρισμό στις μηχανές, φέρνει μια παρόμοια ισοπέδωση της προσωπικότητας, περίπου όπως επιφέρει το κεφάλαιο στη σημερινή οικονομία. Δεν κάνει το τελειότερο μηχάνημα τον άνθρωπο ευτυχισμένο, πατά μόνο η προσωπική του ανάπτυξη. Είτε έχει διαθέσιμο ένα σφυρί, είτε ένα ρομπότ, πρέπει αυτά να αφεθούν σε αυτόν.

Για να μη το παρεξηγήσουν αυτό οι στοχαστές του κεντρικού σχεδιασμού, για τους οποίους πραγματικά πρέπει να τα εξηγούμε όλα από κάθε σκοπιά τρεις φορές για να μην μπερδευτούν : αυτό δεν σημαίνει ότι οι μεν επιστρέφουν στη Λίθινη Εποχή και οι δε ζουν σε ένα τεχνοκρατικό εφιάλτη, αλλά ότι παραμένει στους ανθρώπους το να αποφασίσουν με ποιους όρους θα χτίσουν τη ζωή τους. Αυτονόητα συμμετέχουν σε αυτό και άλλες παράμετροι, των οποίων η ταινία υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα – αλλά για χάρη τους δεν πρέπει να βυθιστεί η ανθρώπινη ανάγκη, ο ανθρώπινος παράγοντας – ούτε να αιτιολογείται η ταπείνωση του ανθρώπου από τους ανθρώπους λόγω της «Φύσης – Δικτάτορα». Για να ανήκει η εργασία σε μια αυτεξούσια ζωή, δεν πρέπει να αφηνόμαστε σε μια σχεδιασμένη από ψηλά εκμηχάνιση ή «αειφορία» και μόνο (και μόνο!) – ποιο νόημα έχει η μικρότερη διάρκεια εργασίας, αν επιβάλλεται ακόμα σαν εξαναγκασμός;

Μέσα από την μονο-αιτιοκρατία και την υπεξαίρεση των σοσιαλιστικών λύσεων, με τις οποίες ομοιάζει στον αυταρχισμό, η ταινία δεν είναι μακρόπνοη, αλλά προκαταλαμβάνεται από  τα συγκεντρωτικά μοτίβα σκέψης του  παλιού κόσμου, ακόμα και όταν τεχνολογικά είναι τόσο προχωρημένη.

 «Θέλετε να αναγνωρίσετε τον επαναστατικό άνθρωπο, ελέγξτε τον στην δίψα του για ελευθερία! Εδώ ξεχωρίζει το Παλιό από το Καινούριο, ο Περιορισμός από την Ανεξαρτησία.» R. Rocker  

(ΣτΜ)

*Εδώ ο Γερμανός συγγραφέας χρησιμοποιεί το φεντεραλισμό ή ομοσπονδοποίηση σύμφωνα με τη προυντονική αναρχική έννοια, εν αντιθέσει με την κεντρική διακυβέρνηση και σχεδιασμό (Zentralismus).

** (ΣτΜ : λογοπαίγνιο Κ(r)ampf = πάλη/σπασμός)

Μικρούλης σύνδεσμος: http://wp.me/p1lzKi-vC

Advertisements
Περί

Ατημέλητος πίνακας του Ντα Βίντσι από το 1508

Tagged with: , , , , , , , , ,
Αναρτήθηκε στις Επιστήμη-Λογική, Προβληματισμοί, Τέχνη

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Μαζί με 5.767 ακόμα followers

Αστεράτα
Συννεφάκι
blogging David Graeber greek revolution spanish revolution ΑΤΕ Αδογμάτιστα Κωλόπαιδα Ιαπωνία Καμίνης Καυγάδες Λαπαβίτσας ΜΜΕ Μαρξ Μουσική Ντε Σαντ Νόαμ Τσόμσκυ Οικογένεια ΠΑΣΟΚ Ροκ ΣΥΡΙΖΑ Τέχνη Τσίπρας Φουκουσίμα άμεση δημοκρατία άστεγοι αγανακτισμένοι αθεΐα αλληλεγγύη ανεργία ανισότητα ανταγωνισμός απάτη αστυνομική βία ατομισμός αυτοοργάνωση βιβλίο δημοκρατία διάλογος ενσυναίσθηση επανάσταση επιστήμη ευρώ ευρώπη θέατρο θρησκεία ιδεολογία καπιταλισμός κοινωνικό κράτος κοινωνικός δαρβινισμός κρίση λογική μαζί τα φάγαμε μαθηματικά μετανάστες μεταναστευτικό πρόβλημα μνημόνιο ναζισμός νεοφιλελευθερισμός οικονομία παιδικό βιβλίο πειράματα ψυχολογίας πολιτική πολιτικοί πριμιτιβισμός πρώτες κοινωνίες πυρηνικό ατύχημα ρατσισμός σοπενχάουερ σύνταγμα ταινία τεχνολογία φασισμός φεμινισμός φιλελευθερισμός φωτογραφία χίπστερ
  • Εγώ συμφωνώ με όλους. Και η σύμπραξη ΚΚΕ - δεξιάς είναι παλιά και κλασική - αρκεί να ακούσετε Real- και οι ΣΥΡΙΖΑίο… twitter.com/i/web/status/9… 1 hour ago
  • RT @SpDapergolas: @KosmidisStathis Δεν γίνονταν. Ηταν σεξ με πάθος. Όχι σαν τον δικό σου όποτε δεν είχε νηστεία, με τα φώτα σβηστά και η μά… 1 hour ago
  • RT @JeanDeCapel: @KosmidisStathis @BillKouts1 Επίσης το μόνο 19 που είχες στο Γενικό λύκειο ήταν οι απουσίες των 3 πρώτων ημερών 1 hour ago
  • RT @JeanDeCapel: @KosmidisStathis @BillKouts1 Δεν φταις εσύ που οι γονείς σε είχαν γραμμένο από μικρό και σε εδερναν επειδή δεν έκανες για… 1 hour ago
  • RT @JeanDeCapel: @KosmidisStathis @BillKouts1 Δείγμα χαμηλού IQ είναι η έλλειψη επιχειρημάτων σε μια λογομαχία και εν συνεχεία η προσωπική… 1 hour ago
Αρχείο
Αρέσει σε %d bloggers: